W ilu Michałów i archaniołów wierzyli Świadkowie Jehowy?

autor: Marek Boczkowski

 

Przyglądając się z perspektywy czasu naukom propagowanym niegdyś przez Towarzystwo Strażnica (zwłaszcza w pierwszych 50 latach istnienia), kiedy to Jehowa rzekomo miał zlewać obfite "światło duchowego oświecenia", dochodzimy do wniosku, że był to raczej okres mroku i kluczenia po omacku. Jedną z takich "mrocznych" nauk jest tożsamość archanioła Michała.

Gdyby zapytać współczesnego Świadka Jehowy, kim jest archanioł Michał, to bez namysłu odpowiedziałby: "Jezus Chrystus". Jednak mało który Świadek zdaje sobie sprawę z tego, że pierwsi "nowożytni pomazańcy" mieli zgoła odmienny pogląd na tę sprawę. A już na pewno niejeden otworzyłby szeroko ze zdumienia oczy na wieść, że kiedyś utożsamiano Michała z papieżem i siłami zła. Niewątpliwie jeszcze bardziej zdziwiłby się na wieść, że kiedyś Towarzystwo Strażnica uczyło o kilku Michałach. Jednak takie są fakty.

Nie będę się rozwodził nad biblijnymi argumentami, kim jest, a kim nie jest archanioł Michał. Napisano na ten temat już mnóstwo opracowań. W tym materiale zajmę się jedynie prześledzeniem rozwoju nauki o Michale na bazie literatury WTS. Pogrubienia w cytowanych fragmentach literatury WTS pochodzą ode mnie i służą podkreśleniu głównych myśli.

ARCHANIOŁ MICHAŁ PIERWSZY

Charles T. Russell (jak też jego następcy) od samego początku bardzo poważnie interesował się proroctwami biblijnymi i ich odniesieniem do jego czasów. Szeroko znane są jego interpretacje, tablice i wykresy chronologiczne, typy i antytypy czy równoległości. Dlatego też skrupulatnie badał takie księgi jak Daniela i Objawienie, szukając w nich odpowiedzi na nurtujące go pytania o czas końca i paruzję Jezusa. Natrafił w nich na kilkakrotnie powtarzające się imię archanioła Michała. Jaki wysnuł wniosek z porównania wersetów mówiących o Michale?

Otóż uznał, że Michał i Jezus to dwie różne osoby. Michał to jeden z wyżej postawionych aniołów (archanioł czy naczelny anioł), który w swojej randze jest jednym z kilku archaniołów (innymi byli Gabriel i Lucyfer), lecz jest zupełnie innym bytem niż Jezus. I taki pogląd zaprezentował już w piątym numerze Strażnicy:

*** Zion’s Watch Tower z listopada 1879, s.4 ***

Powiedziane jest także: "A niech się mu (Jezusowi) kłaniają wszyscy Aniołowie Boży"; [co musi obejmować Michała, Archanioła, jako że Michał nie jest Synem Bożym], a to z tej przyczyny, że "tem się zacniejszym stawszy nad Anioły, czem zacniejsze nad nie odziedziczył imię."

Niemal identyczne myśli zawarte były we wcześniejszych opracowaniach Russella z roku 1877: "Three Worlds and the Harvest of This World" (Trzy światy i żniwo tego świata) oraz w "Object and Manner Our Lord's Return" (Cel i sposób powrotu naszego Pana). Rozgraniczono w nich archanioła Michała od Jezusa.

ARCHANIOŁ – JEDEN CZY WIELU? – część 1

Nauczano także, że jest wielu Archaniołów:

*** Zion’s Watch Tower z grudnia 1880, s.2 ***

Ale kiedy ludzkość zdała sobie sprawę ze skutków swej własnej słabości i niemożności wydźwignięcia się samej ze śmierci, jej krytyczna sytuacja stanęła przeciwko Bogu, i "oko Boże się użaliło, a ramię Jego przyniosło zbawienie". Najwyższe stworzenie Boga, wyższe nawet niż aniołowie i archaniołowie [Heb. i. 5-8], On, który nazwany jest "początkiem stworzenia Bożego" [Obj. iii. 14], został wybrany jako ten, kto doprowadzi do podniesienia wykupionej ludzkości.

Artykuł ten został później przedrukowany w Strażnicy Syjońskiej z grudnia 1882 na str. 4, co miało potwierdzić nadal obowiązującą naukę o wielu Archaniołach.

ARCHANIOŁ MICHAŁ DRUGI

Mija zaledwie pół roku i w kolejnej Strażnicy omawiającej to zagadnienie pojawia się zmiana. Teraz archanioł Michał z księgi Daniela staje się tożsamy z Jezusem:

*** Zion’s Watch Tower z czerwca 1883, s.3 ***

Termin "archanioł" oznacza naczelnego posłańca, i występuje dwa razy, w Judy 9 i w 1 Tesal. 4:16. Nigdy nie jest używany w liczbie mnogiej i z tej przyczyny przychylamy się do nauki, że jest tylko jeden naczelny posłaniec Jehowy.

Chociaż nie wskazano nam bezpośrednio, kto jest głównym posłańcem Jehowy, za wyjątkiem tego, że był on zwany imieniem Michał, to wniosek nasuwa się sam: Czy może być ktoś nazywany imieniem Michał – naczelnym posłańcem Jehowy – oprócz kogokolwiek innego, niż był nim nasz Pan w swoim przedludzkim bycie? On, który "nie poczytał sobie tego za drapiestwo równym być Bogu, Ale wyniszczył samego siebie, przyjąwszy kształt niewolnika, stawszy się podobny ludziom" (Filip. 2:6,7), i którego Jehowa w związku z tym wywyższył i dał "imię, które jest nad wszystkie imię; aby w imieniu Jezusowem wszelkie się kolano skłaniało, a wszelki język wyznawał chwałę Boga Ojca"? (Filip. 2:9,10).

Przywołajmy na pamięć, że Jezus został nazwany "aniołem przymierza" (Mal. 3:1) oraz to, co nauczyliśmy się o jego przedludzkiej chwale (zobacz wydanie grudniowe "Rozważaj Go") i dochodzimy do wniosku, że to ON musi być "naczelnym posłańcem". (...)

W Daniela 12:1 proroctwo dotyka Dnia Pańskiego i wydarzeń w nim – szczególnego czasu, w którym żyjemy – czasu zmartwychwstania itd., a innymi słowy: Wtedy Mesjasz ustanowi swoje królestwo itd., powiedziano: "Tego czasu powstanie Michał [rozpocznie wykazywać swoją moc i zwierzchnictwo], KSIĄŻĘ WIELKI, itd." Mamy powody uważać, że ten Wielki Książę – Michał – naczelny posłaniec Jehowy, to nie kto inny, ale Pan chwały, którego obecność teraz rozgłaszamy.

Jest to dość odkrywcze porównanie biorąc pod uwagę zdecydowanie wcześniej głoszoną odrębność Archanioła Michała od Jezusa Chrystusa. Do nowego zrozumieniaprzychylano się także w następnych latach:

*** Zion’s Watch Tower z 1 maja 1897, s.138 ***

Apostoł podkreśla jako dowód, że Mesjasz znany jako Michał Archanioł, był potężnym nawet przed czasem Dawida, jednak proroctwo odnosi się do przyszłości, kiedy pocznie spełniać się obietnica dana Dawidowi i jego nasieniu pod panowaniem Mesjasza.

*** The Watch Tower z 15 maja 1912, s.169 ***

Wywyższonego Mesjasza, którego Żydzi utożsamiają z "Michałem, księciem wielkim, który się zastawia za synami ludu twego" (Dan. 12:1), uznają także wyznawcy Mohammeda, i utożsamiają Go z Mohammedem w przeszłości. Ową chwalebną postać uznają także Wolni Masoni, a w ich tradycji kojarzą go z Hiramem Abiffem, wielki Mistrzem Masońskim. Tego samego wielkiego Mesjasza, Michała, Archanioła, pozaobrazowego Melchisedeka, Kapłana, a także Króla, my utożsamiamy z "człowiekiem Chrystusem Jezusem, który dał samego siebie na okup za wszystkich, co jest świadectwem czasów jego." – 1 Tym.2:6.

Powiązanie Archanioła Michała z Księgi Daniela z Jezusem stało się tak silnie motywowane w kolejnych publikacjach Towarzystwa Strażnica, ze weszło na stałe do jego nauczania i obowiązuje do dziś. Jednak nie cieszmy się zbyt szybko, ponieważ wiele innych obecnie propagowanych doktryn o Michale, było niegdyś rozumianych zupełnie inaczej. Ale o tym w dalszej części.

ARCHANIOŁ – JEDEN CZY WIELU? – część 2

Jak czytaliśmy w Strażnicy z czerwca 1883 - jest jeden Archanioł, "tylko jeden naczelny posłaniec" (i mamy tu już jakby zgodną z obecnym nauczaniem definicję "archanioła" i tego, kim on jest), ale najwyraźniej taka interpretacja nie trafiła na podatny grunt i przez kilka kolejnych dziesięcioleci na powrót uczono o wielu archaniołach. Na przykład w roku 1888 wyrażono taki – nieco ostrożny – pogląd:

*** Zion’s Watch Tower z września 1888, s.2 ***

Gdy Bóg rozpoczął dzieło stwarzania, najpierw uczynił naszego Pana Jezusa. Nie był on wtedy zwany imieniem Jezus, gdyż nie był człowiekiem. Został on postawiony na najwyższej pozycji wśród stworzonych istot, o których nam wiadomo. Jest on nazwany "Archaniołem". Nie wiemy, czy byli jacyś inni "Archaniołowie", chociaż wśród aniołów byli inni "Książęta". Słowo to oznacza pierwszego lub naczelnego anioła. Był on zarazem stworzonym jako pierwszy, jak też pierwszym, czyli najwyższy stopniem.

Niemniej przeglądając kolejne roczniki Strażnic nie mamy już wątpliwości, że pogląd o "jednym Archaniele" wyrażony w roku 1883 odszedł do lamusa na wiele dziesięcioleci. Widocznie (chociaż nie napisano o tym wprost) przeważyło tradycyjne judaistyczne i chrześcijańskie przekonanie, iż jest więcej Archaniołów, niż tylko Michał:

*** Zion’s Watch Tower z 15 października 1895, s.239 ***

Nieśmiertelność to nieodłączna cecha samego Jehowy Boga, jak napisano: "Ojciec ma żywot sam w sobie" (Jana 5:26); np. jego istnienie nie zostało nabyte od nikogo, ani przez nikogo nie jest podtrzymywane. On "sam ma nieśmiertelność" (1 Tym. 6:16) jako coś wrodzonego czyli prawdziwą cechę istoty. Te wersety są decydujące w tym temacie, i bez cienia wątpliwości możemy poznać, że ludzie, aniołowie, archaniołowie czy nawet Syn Boży zarówno przed jak i w czasie, gdy "ciałem się stał i mieszkał między nami", nie byli nieśmiertelni – wszyscy byli śmiertelni.

*** Zion’s Watch Tower z czerwca 1899, s.134 ***

Toteż gdy zbierzemy wszystkie świadectwa Pisma Świętego i we właściwym porządku zestawimy je przed naszym umysłem, to zobaczymy, że nasz Pan wzbudzony był istotą duchową – nie tylko wyższą od człowieka, ale wyższą od aniołów, archaniołów i wszelkich innych istot duchowych.

*** Zion’s Watch Tower z 1 października 1900, s.299 ***

Podobnie synowie Boży, aniołowie, archaniołowie i niezawodnie wiele innych stopni duchowych istot, byli stworzeni na obraz, czyli wyobrażenie Boże.

*** Zion’s Watch Tower z 1 grudnia 1903, s.438 ***

Bóg zamierzył także nowe stworzenie – nowy, odmienny rodzaj istot wyższych aniżeli ludzie, aniołowie, archaniołowie - rodzaj istot duchowych w Jego własnej Boskiej naturze.

Jak widać, sprawa jest jednoznaczna: Badacze Pisma Świętego (jak nazywano wówczas Świadków Jehowy) wierzyli w co najmniej trzech Archaniołów – Michała (Jezusa), Gabriela i Lucyfera. Być może mieli też na myśli tych Archaniołów, o których wspomina The Jewish Encyclopedia, pod hasłem "Angelology: A Heavenly Hierarchy", mianowicie Uriela, Rafaela, Raguela, Michała, Sariela, Gabriela i Jerahmeela (Remiela), a być może również innych, wspominanych w dziełach gnostyckich i kabalistycznych: Szatkiela, Baradiela, Sidkiela, Orifiela, Zachariela, Chamuela, Jofiela, Aniela, Kafcjela, Kamaniela, Haniela i wielu innych. Tego dziś raczej nie sposób ustalić. Natomiast jedno jest pewne – wierzono w wielu Archaniołów i przekonaniu temu dawano wyraz przez blisko 30 lat.

ARCHANIOŁ – JEDEN CZY WIELU? – część 3

W roku 1912 następuje gwałtowny (aczkolwiek chwilowy) nawrót do nauczania z roku 1883 o jednym Archaniele. W rubryce "Pytania od czytelników" pojawił się następujący artykuł:

*** The Watch Tower z 15 czerwca 1912, s.201 ***

Pytanie: Czy było lub jest więcej Archaniołów niż jeden?

Odpowiedź: Mówiąc o Archaniołach (w liczbie mnogiej) przeciwstawialibyśmy się Pismu św. Słowo archanioł odnosi się do najwyższego anioła, a przedrostek 'arch' znaczy tyle co 'naczelny'; dla przykładu: naczelnik straży pożarnej. W dwunastym rozdziale księgi Daniela (w. 1) czytamy: "A w tym czasie powstanie Michał [Archanioł], wielki książę, który się ujmie za dziećmi twego ludu." W języku hebrajskim imię Michał znaczy 'Ten, kto jest niczym Bóg' albo 'jak Bóg'. Rozumiemy, że Tym, kto jest "jak Bóg", to wielki Mesjasz, Sam Pan Jezus. "Powstanie Michał" – oznacza to, iż powstanie Mesjasz; "Który się ujmie za dziećmi twego ludu" – czyli powstanie na rzecz Izraela. Lecz powstanie On także na rzecz Kościoła, który jest Jego Ciałem, i dla wszystkich, którzy trwają w jedności z Bogiem. Obejmie to całą ludzkość podczas Wieku Tysiąclecia. "Do tego czasu", to może być od związania skażenia i śmierci, i doprowadzenia do pełnej zgody z Bogiem.

Jednak było to krótkotrwałe 'światło', bo świeciło zaledwie trzy miesiące. Najwidoczniej albo "kanał łączności" był niedrożny, albo powstawały zakłócenia na łączach, albo też "niewolnik" nie potrafił właściwie odczytywać szyfrogramów z nieba, gdyż jeszcze tego samego roku bez zbędnych ceregieli i wyjaśnień na następne 30 lat narzucono Świadkom Jehowy wiarę w wielu Archaniołów:

Archanioł Lucyfer

*** The Watch Tower z 1 października 1912, s.326 ***

Aniołowie, choć są zupełnie posłuszni Bogu, nie mogą jednak stać się Archaniołami ani Cherubami. Ich posłuszeństwo przyniesie im najwyższe dobro na ich poziomie.

*** Foto-Drama Stworzenia, 1914, s.15 ***

Aniołowie byli stworzeni daleko wcześniej zanim został stworzonym człowiek, lecz grzech nie był znany, aż do czasu Adama. Początek grzechu według Pisma św. datuje się od popełnienia go w Raju. Lucyfer, jeden z Archaniołów, długo pielęgnował w swym sercu ambitne zamiary.

Tutaj na chwilę zatrzymajmy się z dalszymi cytatami o wielu Archaniołach, bo należałoby zapoznać się z równoległymi naukami o Archaniele Michale.

ARCHANIOŁ MICHAŁ TRZECI

Jak ukazano powyżej, początkowo Badacze Pisma Świętego związani z Towarzystwem Strażnica sądzili, że Michał i Jezus to dwie różne osoby, następnie powiązano Księcia Michała z proroctwa Daniela z Logosem, ale wciąż nie zauważano związku pomiędzy Jezusem a Michałem z Księgi Objawienia. Na pytanie jednego z czytelników Strażnicy o pewne niekonsekwencje w pojmowaniu tożsamości Michała, napisano tak:

*** Zion’s Watch Tower z grudnia 1879, s.1 (przedruk w Zion’s Watch Tower z grudnia 1881, s.5) ***

Wer. 7: "I stała się bitwa na niebie"; było to starcie lub spór pomiędzy dwoma elementami – kościołem a imperium – gdy ów syn kościoła zapragnął objąć pozycję panującą. (Konflikt ten i poniżenie trwały przez kilka stuleci, aż do R. P. 752, gdy "za pontyfikatu Zachariasza niemiecki sąd orzekł, iż żaden mieszczanin nie może sprawować swojego urzędu bez zgody papieża". "W tym samym roku, Pepin poprosił o uznanie przez papieża jego prawowitości do tronu Francji".)

"Michał i Aniołowie jego" – papiestwo i jego poplecznicy – walczyli przeciwko smokowi – pogańskim władcom i im podobnym – a smok został zrzucony z nieba. Skutkiem tego konfliktu pomiędzy Papiestwem a mocami Pogańskimi – jak dostrzegliśmy – było ich zupełne obalenie.

Pytanie: Lecz czy nie jest to nadinterpretacją przypuszczać, że Michał symbolizuje "Człowieka Grzechu"? Czy nie jest to ten sam Michał opisany w Daniela 12? Jeśli jest on symbolem w jednym przypadku, to czy nie jest w drugim?

Odpowiedź: Nie; sprawozdanie zawarte w Daniela 12 jest wypowiedzią dosłowną. Zmartwychwstanie i inne wymienione tam rzeczy są literalne, ale nie tak jest w Apokalipsie 12. Kobieta, smok, ogon, gwiazdy, rogi itd., wszystkie one są symbolami, i dlatego niepoprawnym byłoby uważać, że prawdziwy Michał walczy z symbolicznym smokiem.

Ku takiemu samemu wyjaśnieniu "wojny pomiędzy Michałem a Smokiem" skłaniano się również w Wykładach Pisma Świętego – "Nadszedł Czas" (1889, tom 2, ss. 275,288) oraz "Przyjdź Królestwo Twoje" (1891, tom 3, s.62). W kolejnych interpretacjach Księgi Objawienia poczynionych za życia Russella w zasadzie nie odchodzono od takiego rozumienia sprawy. Mało tego, jeszcze wiele lat po jego śmierci takie wyjaśnienie tożsamości Michała z Objawienia 12 wciąż obowiązywało.

"Pośmiertny" siódmy tom Wykładów Pisma Świętego z roku 1917, pt. "Dokonana Tajemnica", nadal podtrzymywał zrozumienie z roku 1879:

*** The Finished Mystery (Dokonana Tajemnica), 1917, s.225 ***

12:7. I stała się bitwa na niebie - Pomiędzy dwiema kościelnymi władzami, pogańskim Rzymem i papieskim Rzymem.

Michał - "Który jako Bóg", papież.

I Aniołowie jego – Biskupi.

Książkę tę wydawano we wznowieniach jeszcze w roku 1925, zatem zawarte w niej nauki były obowiązujące co najmniej do tego czasu. Innym, mniej rozpowszechnionym przez WTS komentarzem do Księgi Apokalipsy było "Objawienie Jezusa Chrystusa" z 1918 roku. Zawierał on jedynie małą korektę tekstu biblijnego, natomiast samo wyjaśnienie tożsamości Michała pozostawało bez zmian:

*** The Revelation of Jesus Christ - According to the Sinaitic Text (Objawienie Jezusa Chrystusa - według tekstu synajskiego), 1918, ss.114,115 ***

12:7. Wojna w niebie: Pomiędzy dwoma kościelnemi siłami – pogańskim Rzymem i papieskim Rzymem. Michał: "Który jako Bóg" – papież. (B275; C62) I Aniołowie jego – biskupi. Ze smokiem – Starali się odebrać doczesną władzę cywilnym władzom. (Obj. 2:12) Smok się potykał – Czynił wszystko możliwe aby powstrzymać wzrastającą władzę papiestwa. - B288 ; Obj. 12:3; 20:2; Z.’79-10-8.

Rozumowanie było następujące: Księga Daniela podawała informacje literalne czy faktycznie rozgrywające się wydarzenia 'historyczne', podczas gdy Księga Objawienia całościowo była pojmowana jako symbolika. Z tego powodu nie dostrzegano żadnego związku pomiędzy Michałami opisanymi w Biblii.

ARCHANIOŁ MICHAŁ CZWARTY

Pierwsza nieśmiała wzmianka utożsamiająca Jezusa z walczącym ze Smokiem Michałem, a tym samym łącząca go z Michałem z Daniela 12, pojawia się w roku 1925:

*** The Watch Tower z 1 marca 1925, ss.69,70 ***

Michał, którym jest Chrystus Pan, jest obecny od roku 1874, ale nie mieszał się w sprawy Szatana. Pozostawał w cichości do czasu, gdy otrzymał prawo do panowania. Prawa Szatana wygasły w roku 1914. "A w tym czasie powstanie Michał, wielki książę, który się ujmie za dziećmi twego ludu; i będzie czas utrapienia, jakiego nigdy nie było odkąd istnieje jakiś naród aż do tego czasu; a w tym czasie twój lud zostanie wyzwolony, każdy, kto się okaże zapisanym w księdze". — Daniela 12:1.

Zatem Pan Jezus powstał i wziął swoje prawo do panowania. Należy przypuszczać, że pierwszym dziełem, które miał on do wykonania jest wyrzucenie diabła z niebios; i właśnie wtedy rozpoczęła się walka. W Objawieniu 12:7-9 czytamy:

"I stała się bitwa na niebie. Michał i Aniołowie jego potykali się z smokiem, smok się też potykał i aniołowie jego. Ale nie przemogli, ani miejsce ich dalej znalezione jest na niebie. Zrzucony został smok wielki, wąż starodawny, którego zowią diabłem i szatanem, który zwodzi wszystek okrąg świata; zrzucony został na ziemię i aniołowie jego z nim zostali zrzuceni."

To nie jest wyobrażenie rzeczy; to była prawdziwa walka. Smok i jego urzędowa rodzina, członkowie jego niewidzialnego rządu, walczyli bardzo mocno; lecz przegrali i zostali w dosłowny sposób usunięci z niebios. Niewłaściwym byłoby myśleć, że Jezus, Prawy, wziąłby swoje prawo do rządzenia w niebie i dozwolił diabłu tam pozostać; i nie uczynił tego. Zarówno Szatan, jak i jego aniołowie, to znaczy jego urzędowa rodzina, jego niewidzialni współwładcy, zostali strąceni na ziemię. Ta walka musiała mieć miejsce w roku 1914. Ale jak długo ona trwała, tego Pismo Święte nie wyjawia.

Rok później już bez wdawania się w zbędne szczegóły stwierdzono po prostu, że to nikt inny, jak tylko Jezus, był tym, który "wyrugował" Szatana z nieba podczas znamiennej wojny:

*** The Standard For the People (Sztandar dla ludzi), 1926, s.32 ***

Te prorocze orzeczenia zaczęły się spełniać w roku 1914 i nadal są w procesie wypełniania. Pismo Święte wskazuje, że w 1914 r. Jezus z rozporządzenia Jehowy rozpoczął używać swej władzy na wyrugowanie Szatana, jako niewidzialnego władcy, albowiem nadszedł nato czas. (Psalm 110:1-6) Pismo Święte wskazuje, że Pan Jezus Chrystus jako wykonawczy urzędnik Jehowy, najpierw usunął Szatana z nieba, ze swego miejsca niewidzialnego panowania.

A w następnym roku opublikowano artykuł do studium, który nie pozostawiał już żadnych wątpliwości, kto według "niewolnika" jest Michałem z Księgi Objawienia:

*** The Watch Tower z 1 maja 1927 s.153 ***

Doniesienie uzupełnia: "I stała się bitwa na niebie. Michał i aniołowie jego potykali się z smokiem, smok się też potykał i aniołowie jego." (Objawienie 12:7) W tej bitwie pomiędzy Chrystusem z jednej strony, a Diabłem z drugiej, Szatan został wyrzucony na ziemię.

Dziewięć lat później wyrażono to w podobny sposób, chociaż nadal bez podania przyczyny zmian w poglądach:

*** Riches (Bogactwo), 1936, ss.173,174 ***

Drugi znak to 'wielki, rydzy smok, który stanął przed niewiastą, aby skoroby porodziła, pożarł dziecię jej'. Ten czerwony smok to obraz szatana i jego organizacji, których mocne postanowienie jest zniszczyć Królestwo Boże pod zwierzchnictwem Chrystusa. Tuż po ustanowieniu Chrystusa Jezusa władcą zaczęła się wojna w niebie między szatanem i jego hufcem a Chrystusem i jego zastępem aniołów: "I stała się wojna na niebie. Michał i aniołowie jego walczyli przeciw smokowi i smok walczył i aniołowie jego. I nie przemogli i nie znalazło się już miejsca dla nich na niebie. I zrzucony został smok wielki, wąż starodawny, którego zowią djabłem i szatanem, który zwodzi wszystek okrąg świata, zrzucony został na ziemię i aniołowie jego z nim zrzuceni zostali" (Objawienie 12:7-9).

Ze wszystkich tych cytatów wyłania się obraz współczesnej nauki Świadków Jehowy o Archaniele Michale. Z kilku dotychczasowych poglądów (1. Archanioł Michał różny od Jezusa; 2. Archanioł Michał z Daniela jako Jezus; 3. Symboliczny Michał z Objawienia) utworzono jednego, "zbiorowego" Michała, którym stał się odtąd Jezus.

ARCHANIOŁ – JEDEN CZY WIELU? – część 4

Pomimo pewnej krystalizacji tożsamości Michała nadal jednak niejasny pozostawał problem ilości Archaniołów. Z jednej strony padały argumenty za jednym Archaniołem, a z drugiej ciągle pojawiały się wzmianki o wielu Archaniołach:

*** Creation (Stworzenie), 1927, ss.17,21 ***

Archanioł jest to imię dane niektórym z duchowych istot Bożych, to imię oznacza "pierwszy w szeregu". (...)

Wiele wieków temu wstecz, przed rozpoczęciem się ziemskiego czasu, wielki Jehowa Bóg miał cudowną i możną organizację, składającą się z chórów duchowych stworzeń, między nimi byli piękni aniołowie, archaniołowie, serafini, cherubini, Lucyfer i możny Logos, ci dwaj ostatnio wspomniani byli nazywani "gwiazdami zarannemi".

*** The Watch Tower z 1 kwietnia 1932, ss.105,106 ***

Archanioł jest to imię dane niektórym z duchowych istot Bożych, to imię oznacza "pierwszy w szeregu". (1Tes. 4:16) Tytuł, czy też nazwa "archanioł" był też niekiedy odnoszony do Logosa, zwłaszcza kiedy służył on Jehowie w określonych lub wyjątkowych okolicznościach. Jednym z jego tytułów jest "Michał", co znaczy "Któż niczym Bóg". (Judy 9; Dan. 10:13; Obj. 12:7) Tym samym wydaje się całkiem oczywiste, że tytuł Michała odniesiony jest do posłańca Jehowy odznaczającego się naczelną władzą i posyłanego do specjalnych zadań. Dowodem jest to, co napisano: "Oto Michał, jeden z przedniejszych książąt, przyszedł mi na pomoc". Tytuł ten należy zwłaszcza do wielkiego i umiłowanego Syna Bożego. – Dan. 12:1. (...)

Wiele wieków temu wstecz, przed rozpoczęciem się ziemskiego czasu, wielki Jehowa Bóg miał cudowną i możną organizację, składającą się z chórów duchowych stworzeń, między nimi byli piękni aniołowie, archaniołowie, serafini, cherubini, Lucyfer i możny Logos, ci dwaj ostatnio wspomniani byli nazywani "gwiazdami zarannemi".

*** The Watchtower z 1 lutego 1940, ss.44-46 ***

"Archanioł" jest to imię dane niektórym z duchowych istot Bożych, to imię oznacza "pierwszy w szeregu". (1Tes. 4:16) Tytuł, czy też nazwa "archanioł" bywa też niekiedy odnoszony do Logosa, zwłaszcza kiedy służył on Jehowie w określonych lub wyjątkowych okolicznościach.

I tu następuje kres nauki o wielu Archaniołach. W roku 1943 ukazuje się książka, która tak jak i niemal wszystkie inne wydawnictwa WTS nie kwapi się wyjaśnić podstaw zmian w nauczaniu, lecz przechodzi bezpośrednio do rzeczy:

*** "Prawda was wyswobodzi", 1943, 1946, ss.44,46 ***

Jako możny książę i nosiciel poselstwa Jehowy, Michał, ma pod swoim rozkazem aniołów, dlatego jest on archaniołem. (...)

Aniołowie, dosłownie oznacza posłańców. Znamionuje ich nie tylko, jako nosicieli poselstwa Jehowy, lecz także jako niebiańskich posłańców, którzy są wysłani na usługi w służbie. Jeden z nich będąc postawiony naczelnikiem lub zwierzchnikiem nad innymi aniołami, daje takiemu rangę archanioła. Oni wszyscy są duchowymi synami, niewidzialnymi dla ludzi, i wyższymi niż człowiek w formie życia i organizmu.

W opublikowanej kilka miesięcy później Strażnicy zamieniono dotychczasową liczbę mnogą ("archaniołowie") na liczbę pojedynczą ("archanioł") nie tłumacząc się czytelnikom z powodów uzasadniających ową zmianę:

*** The Watchtower z 15 stycznia 1944, s.19 ***

Jehowa, Organizator wszystkiego, będący boskim Duchem, jest niewidzialny dla tej części jego organizacji, która znajduje się na ziemi. Ci z jego domostwa, którzy także są duchem, mianowicie cheruby, serafy, archanioł i aniołowie, w podobny sposób są niewidzialni dla ziemskich stworzeń i tworzą oni niewidzialną część jego wszechświatowej organizacji.

Ponieważ pomiędzy rokiem 1940 a 1943 nie znajdujemy żadnych zmian odnośnie "ilości" Archaniołów, dlatego też jako kres nauki o wielu Archaniołach przyjmijmy rok 1943, zgodnie z książką „Prawda”.

Dziesięć lat później ukazuje się kolejna publikacja, która już wprost powiadamia, że odtąd dla Organizacji Świadków Jehowy jest tylko jeden Archanioł i jeden Michał:

*** Nowe niebiosa i nowa ziemia, 1953, ss.28,29 ***

Czy poza Michałem są jeszcze inni archaniołowie? Czy wskazuje na to proroctwo Daniela, gdy mówi o Michale jako "jednym z naczelnych książąt"? (...)

Ponieważ Pismo Święte nie wspomina ani nazywa po imieniu żadnego innego archanioła prócz Michała, przeto wyrażenie "jeden z naczelnych książąt" odróżnia go od "księcia królestwa perskiego" i od "księcia greckiego". Ci ostatni dwaj książęta występowali jako duchy opiekuńcze na rzecz Persji i Grecji, tak samo jak Michał wstawiał się za dziećmi ludu Daniela, za Izraelitami. Lecz ci książęta Persji i Grecji nie byli "książętami" w teokratycznej organizacji Jehowy, gdyż opierali się aniołowi Jehowy, któremu pomagał Michał, i walczyli przeciw niemu. Nie byli oni zatem jak Michał archaniołami w organizacji Jehowy, lecz należeli do buntowniczej organizacji, do której też należały Persja i Grecja pod ich książęcym nadzorem. Wobec tego Michał byłby naczelnym archaniołem w teokratycznej organizacji Jehowy.

Archanioł Michał

W angielskim wydaniu Strażnicy z 1957 roku znajdujemy odwołanie się do książki "Prawda was wyswobodzi", gdzie w artykule "Podstawy wdzięczności za chrześcijańskie publikacje" zachwalano doniosłe zmiany w zrozumieniu pewnych nauk biblijnych i odnośnie autorów tych publikacji zadano pytanie wskazujące na ich "szczególne zrozumienie":

*** The Watchtower z 15 maja 1957, s.313 ***

Gdy mówili nam oni o różnych rodzajach stworzeń duchowych, to znaczy aniołach, cherubach, serafach i archaniele, i opisali ich rozmaite stanowiska, to czy pamiętasz to, co rozważane było na stronach 50 do 53 książki "Prawda was wyswobodzi"?

W latach następnych pogląd o jednym Archaniele wydawał się już dla 'niewolnika' tak oczywisty, że ograniczał się do lakonicznych stwierdzeń, w stylu:

*** The Watchtower z 15 stycznia 1961, s.57 (Strażnica nr1 z 1962, s.11) ***

Zwierzchnikiem nad wszystkimi aniołami jest Jezus Chrystus, Słowo, jedyny archanioł, Michał. (Dan. 12:1; Jana 1:1; Judy 9, Obj. 12:7)

ARCHANIOŁ MICHAŁ – PODSUMOWANIE

Na zakończenie warto przytoczyć cytaty z czterech kolejnych (po wydanej w roku 1917 Dokonanej Tajemnicy) książek omawiających postać Michała występującą w proroctwie Objawienia:

*** Światło, tom 1, 1930, ss.236-239 ***

Tej myśli odpowiadają następujące słowa: "I stała się bitwa na niebie. Michał i aniołowie jego potykali się ze smokiem, smok też się potykał i aniołowie jego, ale nie przemogli, ani miejsce ich dalej znalezione jest w niebie. I zrzucony jest smok wielki, wąż on starodawny, którego zowią djabłem i szatanem, który zwodzi wszystek okrąg świata; zrzucony jest na ziemię i aniołowie jego z nim są zrzuceni." – Objawienie 12:7-9.

Wielki Książę Chrystus rozpoczął wojnę z szatanem i w siódmym wierszu zostaje nazwany imieniem "Michał", zapewne dlatego, by wskazać na odpowiednie proroctwo Daniela i by w ten sposób to ważne zdarzenie potwierdzić przez dwóch świadków. Jedyne miejsce w Starym Testamencie, gdzie nazwa "Michał" zastosowana jest do wielkiego Księcia Bożego, Chrystusa, znajdujemy w proroctwie Daniela, gdzie jest napisane: "Tego czasu [kiedy narodziło się męskie dziecko, Królestwo] powstanie Michał, książę wielki [niebiański], który się zastawia za [panującymi] synami ludu twego; a będzie czas uciśnienia [w niebie, jak też na ziemi], jakiego nie było, jako narody poczęły być, aż do tego czasu; tego, mówię, czasu wyswobodzony będzie lud twój, ktokolwiek znaleziony będzie w księgach." (Daniela 12:1) Ten ucisk na niebie zakończony został wyrzuceniem szatana, a w czasie tego ucisku nastąpiła na ziemi pauza, podczas której musi być wydawane świadectwo; a wtedy przyjdzie ostateczny koniec. – Mateusza 24:14,21,22.

[poprawki tekstu według wersji oryginalnej]

*** Babylon the Great Has Fallen! God’s Kingdom Rules! (Upadł Babilon Wielki! Panuje Królestwo Boże!), 1963, s.632 ***

Po narodzinach Bożego królestwa Mesjasza w roku 1914, archanioł Michał i jego aniołowie stoczyli bitwę ze Smokiem i jego demonicznymi aniołami i zrzucili ich na ziemię i zostawili ich w jej pobliżu.

*** Then Is Finished the Mystery of God (Wtedy dokona się tajemnica Boża), 1969, s.249 ***

Połączenie ze sobą odnotowanych cech owego "mocnego anioła" wskazuje, że przedstawia on lub reprezentuje wyniesionego do chwały Pana Jezusa Chrystusa, który przed swoim ziemskim narodzeniem był archaniołem Michałem. (Daniela 10:21; 12:1; Judy 9; Objawienie 12:7)

*** Wspaniały finał Objawienia – bliski!, 1993, s.27 ***

Kto odnosi to wspaniałe zwycięstwo w imieniu Jehowy? Biblia powiada, że Michał i jego aniołowie. Ale kim jest Michał? Imię to znaczy "Któż jest jak Bóg?" Michał musi więc być zainteresowany usprawiedliwieniem zwierzchnictwa Jehowy i udowodnieniem, iż nikt nie może się z Nim równać. W 9 wersecie Listu Judy nazwano Michała "archaniołem". Co ciekawe, w innym miejscu Biblia odnosi ten tytuł tylko do jednej osoby, mianowicie do Jezusa Chrystusa. Paweł pisze o nim: "Sam Pan zstąpi z nieba z nakazującym wołaniem, z głosem archanielskim i z trąbą Bożą" (1 Tesaloniczan 4:16, NW). Tytuł "archanioł" znaczy "naczelnik aniołów". Nic więc dziwnego, że Księga Objawienia wspomina o "Michale i jego aniołach". Inne fragmenty Biblii mówiące o aniołach podporządkowanych sprawiedliwemu słudze Bożemu nawiązują do Jezusa. Dlatego Paweł pisze, iż "Pan nasz, Jezus, objawi się zstępując z nieba wpośród zastępów swych aniołów" (2 Tesaloniczan 1:7, Kowalski, kursywa nasza; zobacz też Mateusza 24:30, 31; 25:31).

Z tych i innych wersetów wynika niezbicie, że Michał to nikt inny, jak tylko Pan Jezus Chrystus zajmujący swe niebiańskie stanowisko.

Natomiast kwintesencję wieńczącą długie dociekania i zamieszanie względem Archaniołów i Michałów znajdujemy w kluczowym leksykonie biblijnym Towarzystwa Strażnica:

*** Aid to Bible Understanding, 1971, s.1152 (przedruk we Wnikliwym poznawaniu Pism, 1988, 2007, tom 2, s.42) ***

Jedynie jego [Jezusa] nazwano "archaniołem", czyli naczelnym, głównym aniołem. Tytuł ten występuje w Biblii wyłącznie w liczbie pojedynczej. Najwyraźniej więc istnieje tylko jeden wyznaczony przez Boga zwierzchnik czy naczelnik zastępów anielskich. O tym, iż zmartwychwstały Pan Jezus Chrystus jest archaniołem, świadczy werset z 1 Tesaloniczan 4:16, gdzie powiedziano, że zstąpi on z nieba "z nakazującym wołaniem, z głosem archanielskim".

Dzisiejsi Świadkowie Jehowy w zasadzie nie dociekają ani nie zastanawiają się nad mnogością poglądów (tak często sprzecznych ze sobą), jakie wcześniej propagowano w ich publikacjach. Większość z nich nie ma nawet bladego pojęcia o tych naukach, z którymi kaznodzieje Towarzystwa przemierzali świat i głosili ludziom jako jedyną i niepodważalną prawdę, płynącą z "kanału łączności pomiędzy Bogiem a światem", a które potem okazały się nic nie warte. Dla nich liczy się bieżąca wykładnia:

*** The Watchtower z 15 grudnia 1984, s.28 (Strażnica nr11 z 1985, s.26) ***

Z Listu Judy dowiadujemy się, że Michał piastował godność archanioła. W rzeczywistości był jedynym archaniołem, gdyż o innych Biblia nigdzie nie wspomina ani też nie używa słowa "archanioł" w liczbie mnogiej. "Archanioł" znaczy "naczelnik aniołów" (Thayer’s Greek-English Lexicon of the New Testament). Jeżeli chodzi o duchy służące Bogu, to tylko dwa imiona wiążą się z władzą zwierzchnią nad aniołami: Michał i Jezus Chrystus (Mat. 16:27; 25:31; 2 Tes. 1:7, BT). Stanowi to jeszcze jeden dowód, że Jezus i Michał to ta sama osoba.

Angelologia chyba nigdy nie była mocną stroną Towarzystwa Strażnica. Czy możemy spodziewać się kolejnych zmian doktrynalnych w tym temacie? Czas pokaże.